Hiç gözünüzün önünde aniden parlayan ışıklar, zikzak çizgiler veya hareket eden şekiller gördünüz mü? Ya da bir anda elinizde başlayan karıncalanmanın kolunuza ve yüzünüze doğru yayıldığını hissettiniz mi?
Bunlar migrenin pek bilinmeyen ancak oldukça ilginç bir özelliği olan migren aurasının belirtileri olabilir.
Migren denildiğinde çoğumuzun aklına şiddetli baş ağrısı gelir. Oysa migren yalnızca bir baş ağrısı hastalığı değildir. Bazı kişilerde ağrı başlamadan önce görme, hissetme veya konuşma ile ilgili geçici değişiklikler yaşanabilir.
İşte bu belirtilere migren aurası adı verilir.
Migren aurası nedir?
Migren aurası, beynin çalışmasında kısa süreli değişiklikler meydana gelmesiyle ortaya çıkan geçici nörolojik belirtilerdir.
En sık gözün önünde ışıklar görülmesiyle kendini gösterir. Ancak bazen uyuşma, karıncalanma veya konuşma güçlüğü de yaşanabilir.
Aura genellikle yavaş yavaş başlar. Belirtiler birkaç dakika içinde belirginleşir, çoğunlukla 5–60 dakika sürer ve ardından tamamen kaybolur.
Bazı kişilerde auradan sonra baş ağrısı gelişir. Bazılarında ise hiç baş ağrısı olmaz.
Yani başınız ağrımadan da migren aurası yaşayabilirsiniz.
Migren aurasının türleri nelerdir?
1. Görsel aura: Gözün önünde ışıklar ve zikzaklar
Migren aurasının en sık görülen şeklidir.
Görsel aura yaşayan kişiler çok farklı görüntüler tarif edebilir:
- Gözün önünde parlayan veya yanıp sönen ışıklar
- Zikzak şeklinde hareket eden parlak çizgiler
- Görme alanında giderek büyüyen ışıklı şekiller
- Görülen nesnelerin bir bölümünün kaybolması
- Görme alanında bulanık veya karanlık bir bölge oluşması
Örneğin kitap okurken kelimelerin bir bölümü kaybolabilir. Televizyon izlerken ekranın bir tarafı görülmeyebilir. Bazen küçük bir ışık noktası giderek büyür ve görme alanında ilerler.
Bu görüntüler başlangıçta korkutucu olabilir. Ancak tipik migren aurasında belirtiler geçicidir.
İlginç bir bilgi: Görsel aura çoğu zaman gözden değil, beynin görmeyle ilgili bölgelerinden kaynaklanır. Bu nedenle kişi her iki gözünün görme alanında da benzer bozulmalar yaşayabilir.
2. Duyusal aura: Elde ve yüzde karıncalanma
Bazı kişilerde migren aurası görme bozukluğu yerine uyuşma veya karıncalanma ile ortaya çıkar.
Örneğin önce bir elin parmaklarında karıncalanma başlar. Birkaç dakika içinde bu his ele, kola, ardından yüze veya dudak çevresine yayılabilir.
Bazen karıncalanmanın ardından geçici hissizlik ortaya çıkar.
Bu belirtilerin önemli özelliklerinden biri, genellikle bir anda değil, yavaş yavaş gelişmeleridir.
3. Konuşma aurası: Kelimeleri bulamama
Daha nadir olarak migren aurası sırasında konuşma ve dil becerilerinde geçici bozulmalar yaşanabilir.
Kişi söylemek istediği kelimeyi hatırlayamayabilir, yanlış kelimeler kullanabilir veya cümle kurmakta zorlanabilir.
Bazen karşısındaki kişinin söylediklerini anlamakta da güçlük çekebilir.
Bu belirtiler migren aurasında görülebilmekle birlikte, inme gibi ciddi hastalıkların da habercisi olabilir.
Özellikle ilk kez gelişen konuşma bozukluğunda acil tıbbi değerlendirme gerekir.
4. Güçsüzlükle seyreden aura
Çok nadir görülen bir migren türünde, vücudun bir tarafında geçici kas güçsüzlüğü oluşabilir. Buna hemiplejik migren denir.
Örneğin hasta bir kolunu kaldırmakta zorlanabilir veya bacağında güç kaybı hissedebilir.
Ancak unutulmamalıdır ki ani gelişen güçsüzlük, inmenin de en önemli belirtilerinden biridir.
Bu nedenle böyle bir durum, daha önce migren tanısı alınmış olsa bile acil değerlendirilmelidir.
5. Daha nadir aura türleri
Bazı nadir migren türlerinde çift görme, dönme hissi, dengesizlik, konuşmanın peltekleşmesi veya işitmeyle ilgili değişiklikler görülebilir. Bunlar beyin sapı aurasının belirtileri arasında bulunur.
Çok nadir görülen retinal migrende ise geçici görme bozukluğu yalnızca tek gözde ortaya çıkar.
Özellikle tek gözde ani görme kaybının başka önemli nedenleri olabileceğinden acil değerlendirme gerekir.
Peki, aura sırasında beyinde ne oluyor?
Beynimizde milyarlarca sinir hücresi sürekli olarak elektriksel ve kimyasal sinyaller aracılığıyla haberleşir.
Migren aurası sırasında beynin belirli bir bölgesinde sinir hücrelerinin elektriksel faaliyetinde geçici bir değişiklik meydana gelir.
Bu değişiklik, suya atılan bir taşın oluşturduğu halkalar gibi beyin yüzeyi boyunca yavaşça yayılabilir.
Eğer bu olay beynin görme merkezinde gerçekleşirse ışıklar, zikzaklar veya görme alanında kayıplar oluşabilir.
Duyu ile ilgili beyin bölgeleri etkilendiğinde ise uyuşma ve karıncalanma ortaya çıkabilir.
Bilim insanları bu olayı kortikal yayılan depolarizasyon olarak adlandırmaktadır.
Bu nedenle migren aurası, beynin geçici olarak farklı çalışmasının dışarıdan hissedilen bir belirtisi olarak düşünülebilir.
Migren aurası tehlikeli midir?
Migren aurası çoğu zaman kendiliğinden düzelir ve kalıcı bir soruna neden olmaz.
Ancak auranın doğru tanınması önemlidir.
Çünkü migren aurasına benzeyen belirtiler, bazen beyindeki kan dolaşımının bozulduğu geçici iskemik atak veya inme sırasında da ortaya çıkabilir.
Ayrıca araştırmalar, auralı migreni olan kişilerde iskemik inme riskinin bir miktar arttığını göstermektedir.
Bu durum özellikle sigara kullananlarda ve östrojen içeren bazı doğum kontrol ilaçlarını kullanan kadınlarda daha fazla önem taşır.
Bununla birlikte auralı migreni olan kişilerin büyük çoğunluğunda inme gelişmez.
Önemli olan, kişinin diğer damar hastalığı risklerinin de değerlendirilmesidir.
Migren aurası ile inme nasıl ayırt edilir?
Migren aurasında belirtiler çoğunlukla yavaş yavaş ortaya çıkar.
Örneğin önce küçük bir ışık görülür, ardından bu ışık büyür ve görme alanına yayılır. Ya da elde başlayan karıncalanma birkaç dakika içinde kola doğru ilerler.
İnmede ise belirtiler sıklıkla aniden başlar.
Ancak bu her zaman geçerli değildir. Bazı inmeler migren aurasına benzeyebilir.
Bu nedenle yalnızca belirtilerin gelişme biçimine bakarak kesin karar verilemez.
Özellikle şu durumlarda acil yardım alınmalıdır:
- İlk kez ortaya çıkan görme veya konuşma bozukluğu
- Aniden gelişen kol ya da bacak güçsüzlüğü
- Tek gözde ani görme kaybı
- Daha önceki migren ataklarından belirgin şekilde farklı belirtiler
- Uzun süren veya tamamen düzelmeyen nörolojik yakınmalar
Bu belirtiler varsa geçmesini beklemeyin; 112’yi arayın.
Baş ağrısı olmadan migren aurası yaşanabilir mi?
Evet.
Bazı kişiler yalnızca görsel veya duyusal aura yaşar. Ardından hiç baş ağrısı gelişmez.
Buna baş ağrısız migren aurası denir.
Özellikle ileri yaşlarda ilk kez ortaya çıkan veya sıklaşan baş ağrısız aura benzeri belirtilerin başka hastalıklardan ayırt edilmesi gerekir.
Migren aurasının tedavisi var mı?
Çoğu migren aurası kendiliğinden sonlandığı için aura sırasında özel bir tedavi gerekmeyebilir.
Ancak sık tekrarlayan, günlük yaşamı etkileyen veya baş ağrısıyla birlikte seyreden ataklarda migren tedavisi planlanabilir.
Tedavinin amacı atakların sıklığını ve şiddetini azaltmak, hastanın yaşam kalitesini korumaktır.
Düzenli uyumak, uzun süre aç kalmamak, yeterli sıvı tüketmek, stresi yönetmek ve kişiye özgü migren tetikleyicilerini tanımak da yararlı olabilir.
Gerektiğinde nöroloji uzmanı tarafından koruyucu ilaç tedavileri önerilebilir.
Sonuç: Her ışık çakması migren değildir
Migren aurası, beynin geçici işlevsel değişikliklerine bağlı olarak ortaya çıkan ilginç bir nörolojik olaydır.
En sık görsel belirtilerle kendini gösterse de uyuşma, karıncalanma, konuşma güçlüğü ve daha nadir belirtiler de görülebilir.
Çoğu aura kısa sürede ve tamamen düzelir.
Ancak ilk kez ortaya çıkan, alışılmışın dışında gelişen veya ani başlayan nörolojik belirtilerin mutlaka değerlendirilmesi gerekir.
Unutmayın: Migren aurasını tanımak, hem migreni daha iyi anlamak hem de ciddi nörolojik hastalıkları zamanında fark etmek açısından önemlidir.
Prof. Dr. Burhanettin Uludağ
Nöroloji ve Klinik Nörofizyoloji Uzmanı
